Με αφορμή τη γιορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου, που εορτάζεται την 21^η Νοεμβρίου, στρέφουμε το βλέμμα μας σε ένα κομμάτι της παράδοσης που χαρακτήρισε τον τόπο και τους ανθρώπους του. Στο πλαίσιο της προσπάθειάς μας να αναδεικνύουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά και να θυμίζουμε τις βαθιές μας ρίζες, μοιραζόμαστε ένα όμορφο άρθρο της κας Τούλας Κουγιάτσου – Ζημιανίτη, το οποίο δημοσιεύτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 στην εφημερίδα «Αμφίκλεια».                
Ένα κείμενο που μας ταξιδεύει σε μια εποχή όπου η γη, οι άνθρωποι και τα έθιμά τους ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα.

«Παναγία η Μεσοσπορίτισσα

«Του μ’σο ‘φαγα, του μ’σο ‘σπειρα

Του μ’σο ‘χω στην κοφνίδα»

 Ήταν το δίστιχο των κατοίκων του χωριού μας παλιά. Τότε που ο ξωμάχος με τα ροζιασμένα χέρια είχε δέσει την ψυχή του με το χώμα και δεν έλεγε να φύγει απ’ το χωράφι, σαν να λυπόταν να αφήσει την πέτρα, το τρυφερό χορτάρι και τη βαθιά αυλακιά.

 Κι εύχονταν για τα σπαρτά τους ευκαρπία και ευλογία Κυρίου:

«Καλημέρα – καλησπέρα, καλή είν’ η χρονιά σου, Αφέντη,

Αφέντη μ’ όταν κίνησες να πας να πρωτοσπείρεις,

Η στράτα ρόιδο γέμισε και το χωράφι σπόρο…»

 Στη μεγάλη γιορτή του χωριού μας, την καθαρή αγροτική γιορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου, στις 21 Νοεμβρίου, γιόρταζαν όλοι και εκκλησιάζονταν ευλαβικά.

 Την θεωρούσαν δική τους γιορτή και την ονόμαζαν Παναγία η (Μσουσπουρίτ-σα) – Μεσοσπορίτσισσα-  γιατί γιόρταζε στη μέση των αγροτικών ασχολιών κι είχε να κάνει με τους σπόρους και τους καρπούς.

 Σύμφωνα λοιπόν με το ανωτέρω δίστιχο: «Του μ’ σο ‘φαγα, του μ’ σο ‘σπειρα…» χώριζαν τη σοδειά τους μάλλον σε τρία μέρη ήτοι: Την αναλογία που θα καταναλώσουν, την αναλογία που θα σπείρουν και το τρίτο μέρος που πρέπει να έχουν στο αμπάρι για τις ανάγκες της οικογένειας μέχρι τη νέα σοδειά.

Ο θυμόσοφος λαός έλεγε: «Νοέμβρης και δεν έσπειρες, σιτάρι λίγο θα χεις».

Μέχρι τη γιορτή λοιπόν της Παναγίας, έπρεπε να έχουν τελειώσει τη σπορά, ευχόμενοι να δουν τα σπαρτά τους να μεγαλώσουν, να ψωμώσουν και να δέσουν γερό καρπό.

Οι νοικοκυρές τη μέρα της γιορτής έβραζαν σιτάρι και άλλους σπόρους (καλαμπόκι, βρώμη, σίκαλη, όσπρια κ.λπ.) και σ’ ένα πιάτο στολισμένο με σταφίδες, ρόδια, ζάχαρη, κανέλα, το πήγαιναν στην εκκλησία προσφέροντας κι ένα μπουκάλι εκλεκτό κρασί, ένα ζυμωτό πρόσφορο και την προβέντα της σποράς περίτεχνα διακοσμημένη με παραστάσεις φυτών, ζώων, γεωργικών εργαλείων κ.λπ. από ζυμάρι.

Ο ιερέας ευλογούσε τους σπόρους (τα πολυσπόρια) που παραπέμπουν στην αρχαία ελληνική «πανσπερμία» για να είναι πλούσια κι ευλογημένη η σοδειά.

Μετά μοίραζαν στο εκκλησίασμα τμήμα από τα πολυσπόρια και τα υπόλοιπα τα σκόρπιζαν στα φρεσκοσπαρμένα χωράφια με τις ευχές:

«Όσα σπυριά, τόσα αυγά! Όσα αυγά, τόσα πουλιά! Όσα πουλιά, τόσα σακιά..».

Σήμερα βέβαια ο τρόπος που γιορτάζεται η Παναγία η Μεσοσπορίτισσα στο χωριό μας έχει αλλάξει.

Αναμενόμενο, αφού στον κάμπο δεν βλέπεις ζευγάρια βοδιών, μουλαριών, αλόγων και τον αδύνατο ζευγά κρατώντας το αλέτρι, να ξημερώνει και να νυχτώνει στο χωράφι για να σπείρει πολλές αυλακιές, πριν ο καιρός χαλάσει και χειμωνιάσει. Τα χωράφια οργώνονται, σπέρνονται, θεριζοαλωνίζονται με μηχανήματα τελευταίας τεχνολογίας και η εικόνα του κάμπου μοιάζει άψυχη, άχρωμη, βιομηχανοποιημένη…

Παρ’όλα αυτά, στο χωριό μας είναι αργία αυτή τη μέρα. Οι κάτοικοι εκκλησιάζονται με βαθιά πίστη, γίνεται περιφορά της εικόνας και κάθε δύο χρόνια στο Πνευματικό Κέντρο γίνεται  η πολυδιαφημισμένη «Γιορτή του ψωμιού» με πολλά εκθέματα προϊόντων του σιταριού κ.λπ..

Η εκδήλωση αυτή αποτελεί μια εξαιρετική προσπάθεια αναβίωσης των ωραίων παλιών εθίμων και γνωριμίας των νέων και επισκεπτών με την λαϊκή μας παράδοση και τις μνήμες του τόπου μας.»

 Στο Parnassos Hiking Club πιστεύουμε πως η παράδοση δεν είναι κάτι παλιό∙ είναι ένα ζωντανό κομμάτι του τόπου, που μας διδάσκει, μας ενώνει και μας εμπνέει.